Báo Đắk Nông điện tử

Hệ thống đang tải nội dung!

img

Vai trò của phiếu đại cử tri trong bầu cử tổng thống ở Mỹ

Cập nhật: 04/11/2020 | 09:14

Người dân Mỹ được bỏ phiếu bầu cử tổng thống nhưng chiến thắng của các ứng cử viên lại phụ thuộc vào số phiếu đại cử tri. Vai trò của đại cử tri là đặc trưng riêng của cơ chế bầu cử tại Mỹ.

Bầu cử Mỹ là một cuộc bầu cử phức tạp mà nhiều người cho rằng không ít cử tri Mỹ cũng chẳng hiểu về cách thức bầu cử của nước nhà. Bốn năm mỗi lần, gần đến ngày bầu cử, giới truyền thông Mỹ lại có nhiệm vụ nhắc nhở với cử tri về những đặc thù của cuộc bầu cử nước này. Người dân (cử tri) được bỏ phiếu bầu cử tổng thống nhưng chiến thắng của các ứng cử viên lại phụ thuộc vào số phiếu đại cử tri. Vai trò của đại cử tri là đặc trưng riêng của cơ chế bầu cử tại Mỹ.

Cử tri Mỹ đăng ký bỏ phiếu

Theo quy định về bầu cử tổng thống ở Mỹ, người dân tuy được đánh dấu chọn tên cụ thể ứng cử viên tổng thống mình mong muốn nhưng thực chất chỉ là bầu gián tiếp. Phiếu của các cử tri được gọi là phiếu phổ thông. Quyền bầu cử trực tiếp tổng thống nằm trong tay đại cử tri đoàn (Electoral college). Cả nước Mỹ hiện có 538 đại cử tri. Ứng cử viên nào giành được đa số phiếu đại cử tri (270 phiếu trở lên) sẽ đắc cử tổng thống.

Trong ngày bầu cử, thực ra các cử tri cũng đồng thời bầu cả các nghị sĩ liên bang và tiểu bang. Số đại cử tri đúng bằng số nghị sĩ có trong Quốc hội liên bang, gồm 100 thượng nghị sĩ và 435 hạ nghị sĩ. Ngoài ra, thủ đô Washington D.C tuy không có nghị sĩ nào đại diện trong Quốc hội nhưng có 3 phiếu đại cử tri đại diện, đưa con số đại cử tri của toàn nước Mỹ lên thành 538.

Nhiều người diễn giải nôm na nguyên tắc bầu cử tổng thống Mỹ gián tiếp qua đại cử tri hiện nay là kiểu “được ăn cả, ngã về không”. Một kết quả đặc thù của hệ thống bầu cử đặc biệt của Mỹ là một ứng cử viên tổng thống có thể giành đa số phiếu phổ thông ở tầm quốc gia nhưng lại thất bại tại đại cử tri đoàn, bởi thua trong gang tấc ở các tiểu bang đông dân và giành chiến thắng ở một số tiểu bang nhỏ hơn.

Số phiếu đại cử tri được tính theo nguyên tắc “winner takes all” - người chiến thắng được tất cả. Tức là ở hầu hết các tiểu bang, ứng cử viên nào giành được đa số phiếu phổ thông (50,1% số phiếu phổ thông trở lên) sẽ được trao 100% số phiếu đại cử tri của tiểu bang đó. Đây chính là quy định khiến cho việc bầu tổng thống của những lá phiếu phổ thông trở thành mang tính chất gián tiếp.

Đến nay, qua hơn 57 cuộc bầu cử thì có tới 17 cuộc mà người đắc cử tổng thống không giành được đa số và 24 cuộc mà người đắc cử tổng thống chỉ giành được thắng lợi rất sít sao. Đặc biệt, cuộc bầu cử đã xảy ra những tình huống một ứng cử viên thắng đậm ở đa số bang nhỏ và thua sít sao ở bang lớn, có đông dân nên sẽ giành được đa số phiếu phổ thông nhưng lại vẫn thất cử vì được ít phiếu đại cử tri hơn đối thủ.

Gần đây nhất, đó là diễn biến gay cấn trong kỳ bầu cử năm 2000 giữa ứng cử viên Đảng Dân chủ Al Gore và ứng cử viên Đảng Cộng hòa George W. Bush. Ông Al Gore đạt tỷ lệ phiếu bầu phổ thông cao hơn với 48,38% so với ông Bush (47,87%) nhưng vẫn không thể giành chiến thắng vì chỉ thu được 266 phiếu đại cử tri, còn ông Bush đạt được 271 phiếu. Nhưng cuộc đua tổng thống giữa ông Bush và ông Gore còn kéo dài cho đến tận ngày 12/12, hơn một tháng sau cuộc bầu cử, mới được giải quyết xong, với một quyết định cũng gây nhiều tranh cãi sau đó của Tòa án Tối cao của Mỹ. Các vị thẩm phán đầy quyền uy đã bỏ phiếu với tỉ lệ 5-4 để kết thúc việc kiểm phiếu lại ở bang Florida, qua đó trao chức tổng thống cho ông Bush.

Tại cuộc bầu cử lần này, các quan chức bầu cử Mỹ đã lưu ý người chiến thắng cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm nay có thể vẫn chưa biết được khi đêm bầu cử 3/11 giờ Mỹ kết thúc. Quy định ở một số bang không cho phép các nhân viên bầu cử bắt đầu công việc xử lý phiếu bầu qua thư cho đến ngày bầu cử 3/11. Và với số cử tri bầu qua thư kỷ lục năm nay do đại dịch Covid-19, việc hoàn tất công tác kiểm phiếu có thể sẽ trì hoãn nhiều ngày. Để có thể trở thành tổng thống Mỹ tiếp theo, ứng viên Đảng Cộng hòa Donald Trump hoặc ứng viên Đảng Dân chủ Joe Biden phải giành được tối thiểu 270/538 phiếu đại cử tri.

Hoài Anh (t.h)

Chia sẻ với bạn bè

Facebook Twitter Google Pinterest Tin nhắn Email
Đóng lại