Báo Đắk Nông điện tử

Hệ thống đang tải nội dung!

img

Bước lùi trong kiểm soát an ninh toàn cầu

Cập nhật: 19/01/2021 | 10:51

Sau khi Mỹ chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở, ngày 15/1 đến lượt Nga cũng tuyên bố tương tự khiến cho số phận của cơ chế này có nguy cơ sớm “đóng lại vĩnh viễn”. Động thái này tuy không gây bất ngờ nhưng được xem là một bước lùi trong cam kết kiểm soát an ninh toàn cầu.

Lý do được chính quyền Moscow đưa ra là các bên thiếu tiến bộ trong việc duy trì hiệp ước sau sự ra đi của Washington hồi cuối năm ngoái cũng như việc các bên khác không ủng hộ những đề xuất của Nga để thực hiện trong các điều kiện mới. Bộ Ngoại giao Nga cũng cho biết, phía Moscow sẽ bắt đầu xúc tiến các thủ tục trong nước trước khi chính thức thông báo tới các nước thành viên của hiệp ước.

Ngay sau tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga, người phát ngôn của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Piers Kazalet cho rằng, việc cả Mỹ và Nga cùng rời khỏi sẽ làm suy yếu tầm ảnh hưởng của Hiệp ước Bầu trời mở trong khu vực; đồng thời cho biết thêm, các đồng minh NATO vẫn cam kết đối thoại với Nga về vấn đề kiểm soát vũ khí trong thời gian tới. Cùng lúc, Bộ Ngoại giao Đức bày tỏ lấy làm tiếc về việc Nga thông báo chuẩn bị rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở, cho rằng đây là bước thụt lùi lớn đối với cấu trúc kiểm soát vũ khí toàn cầu và có những tác động rất cụ thể đối với an ninh, lòng tin ở khu vực Bắc bán cầu. Trong khi đó, Ngoại trưởng Na Uy Ine Eriksen Soreide cho rằng, Hiệp ước Bầu trời mở đã đóng góp rất nhiều trong việc giảm thiểu rủi ro và bảo đảm an ninh chung. Theo bà Soreide, Oslo sẽ thảo luận với các thành viên còn lại về cách thức duy trì hiệp ước trong tương lai.

Tiêm kích F-22 Raptor của Mỹ (trên) và máy bay ném bom Tu-95 của Nga bay trên không phận quốc tế giữa hai nước trong một hoạt động giám sát thuộc Hiệp ước Bầu trời mở

Hiệp ước Bầu trời mở được xem là một trong những nỗ lực quốc tế trên phạm vi rộng nhất cho đến nay nhằm thúc đẩy tính công khai và minh bạch của lực lượng vũ trang và hoạt động quân sự của các nước thành viên. Theo thống kê, kể từ khi Hiệp ước Bầu trời mở có hiệu lực vào năm 2002, đã có hơn 1.500 chuyến bay được thực hiện theo tinh thần của văn kiện này. Tuy nhiên, Mỹ và Nga nhiều năm trở lại đây liên tục cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận. Tới tháng 11/2020, Tổng thống Donald Trump đã quyết định rút Mỹ khỏi hiệp ước.

Là hai cường quốc về quân sự, việc thiếu vắng cả Mỹ lẫn Nga đặt Hiệp ước Bầu trời mở trước nhiều nguy cơ. Vấn đề này càng trở nên nguy hiểm trong bối cảnh Mỹ đã hủy bỏ tư cách thành viên của thỏa thuận hạt nhân với Iran mang tên Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA) ký năm 2015 và Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) có hiệu lực từ năm 1998. Trong khi đó, Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Mỹ và Nga cũng sẽ hết hạn vào tháng tới nhưng hiện hai bên vẫn chưa đạt tiếng nói chung trong việc gia hạn.

 

Ðược ký kết năm 1992 và có hiệu lực từ năm 2002, Hiệp ước Bầu trời mở cho phép 34 quốc gia thành viên công khai thu thập thông tin về các lực lượng vũ trang của nhau, có quyền tiến hành các chuyến bay không vũ trang qua vùng trời của nhau để theo dõi các hoạt động quân sự theo các hạn ngạch bay đã được thống nhất từ trước. Mục đích chính của văn kiện này là tạo điều kiện để các nước cùng nhau theo dõi thực trạng thực thi những thỏa thuận giải trừ quân bị và bằng cách đó hóa giải những mối lo ngại mới phát sinh, xây dựng niềm tin lẫn nhau.

 

Theo quy định, 6 tháng sau khi thông báo chính thức với các thành viên, Nga sẽ không còn bị ràng buộc bởi Hiệp ước Bầu trời mở. Đây tiếp tục là một dấu mốc ảm đạm nữa đối với các nỗ lực xây dựng lòng tin an ninh cũng như cắt giảm vũ khí trên thế giới, đồng thời có thể châm ngòi cho những cuộc chạy đua vũ trang mới.

Hoài Anh (th)

Chia sẻ với bạn bè

Facebook Twitter Google Pinterest Tin nhắn Email
Đóng lại